Na czym polega instytucja zachowku?

 

W sytuacji, gdy spadkodawca przekazał cały swój majątek zupełnie innej osobie nie oznacza to, że członkowie najbliższej rodziny zostaną zupełnie z niczym. W celu ochrony interesów majątkowych zstępnych, małżonka oraz rodziców spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, (art. 991 Kodeksu cywilnego), ustawodawca ustanowił instytucję zachowku uregulowaną w Tytule IV Kodeksu cywilnego. Rodzice nabywają prawo do zachowku wówczas, gdy spadkodawca nie pozostawił zstępnych.

Należy zwrócić uwagę, że z roszczeniem mogą wystąpić zstępni, małżonek lub rodzice spadkodawcy nieuwzględnieni w treści testamentu, ale osobom skutecznie wydziedziczonym, tym którzy zrzekli się dziedziczenia, odrzucili spadek albo zostali uznani za niegodnych dziedziczenia takie uprawnienie już nie przysługuje. Uprawniony do zachowku może dochodzić pokrycia albo uzupełnienia zachowku najpierw od spadkobiercy zmarłego, następnie od zapisobierców windykacyjnych, kończąc na obdarowanych.

Roszczenie o zachowek przyjmuje postać roszczenia o zapłatę sumy pieniężnej, która odpowiada wartości połowy lub dwóch trzecich udziału spadkowego, który otrzymaliby uprawnieni do zachowku, gdyby dziedziczyli z ustawy. Większego zachowku mogą dochodzić osoby niezdolne do pracy lub zstępni małoletni.

Pozew o zachowek należy złożyć w sądzie rejonowym właściwym dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Natomiast, jeśli nie ma możliwości ustalenia ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, pozew należy złożyć w sądzie właściwym dla miejsca położenia majątku spadkowego (art. 16 w związku z art. 39 Kodeksu postępowania cywilnego). Sytuacja ulega zmianie, gdy wartość przedmiotu sporu, w tym przypadku wartość zachowku, przekracza kwotę 75 tys. Złotych. Wtedy sądem właściwym do rozpoznania powództwa jest sąd okręgowy, a nie rejonowy (art. 17 p.4 Kodeksu postępowania cywilnego).