W postępowaniu karnym jedną ze stron jest oskarżony, drugą osoba pokrzywdzona. Osoba pokrzywdzona ma prawo zostać oskarżycielem posiłkowym. Jeżeli akt oskarżenia został przygotowany przez prokuratora (nazywany jest on oskarżycielem publicznym), to oskarżyciel posiłkowy ma pełne prawo przyłączyć się do niego. W postępowaniu toczącym się przed sądem oskarżyciel posiłkowy ma takie same prawa, co oskarżyciel publiczny. Najczęściej w roli oskarżyciela posiłkowego występuje adwokat, który jest pełnomocnikiem osoby pokrzywdzonej. Oskarżycielem posiłkowym może zostać także sama osoba pokrzywdzona. Jeżeli osoba ta w chwili postępowania sądowego nie żyje, to artykuł 81 i 88 Kodeksu postępowania karnego dopuszcza, aby oskarżycielem posiłkowym została osoba najbliższa pokrzywdzonego. Instytucja oskarżyciela posiłkowego została wprowadzona po to, aby osoba, która jest najbardziej zainteresowana przebiegiem i wynikiem procesu miała wpływ na to, jak będzie się on toczył.

Jak można zostać oskarżycielem posiłkowym?



Aby móc uczestniczyć w postępowaniu sądowym w roli „drugiego prokuratora”, niezbędne jest złożenie przed sądem stosownego oświadczenia. Powinno ono znaleźć się w sądzie jeszcze zanim zostanie rozpoczęty przewód sądowy na głównej rozprawie. Liczba oskarżycieli posiłkowych może zostać przez sąd ograniczona, jeżeli uzna on, że wymaga tego prawidłowy tok postępowania.

 

Jaka jest różnica pomiędzy oskarżycielem posiłkowym a prywatnym?

Największa różnica pomiędzy oskarżycielem posiłkowym a prywatnym polega na tym, iż oskarżyciel prywatny może występować tylko w sprawach, które są ścigane z oskarżenia prywatnego. Do takich przestępstw należy między innymi naruszenie nietykalności cielesnej czy zniesławienie. Jeżeli w trakcie postępowania osoba będąca oskarżycielem prywatnym umrze, postępowanie zostanie zawieszone. Jednakże w ciągu trzech miesięcy od dnia, w którym doszło do śmierci oskarżyciela prywatnego osoby mu najbliższe mają prawo wstąpić w prawa przysługujące osobie zmarłej. W takiej sytuacji postępowanie będzie toczyć się nadal. Jeśli jednak osoby te nie zdecydują się z takiej możliwości skorzystać, postępowanie zostanie ostatecznie umorzone.

Osoba, która zostanie oskarżycielem prywatnym ma prawo do złożenia prywatnego aktu oskarżenia. Ma on także prawo odstąpić od oskarżenia zanim rozpocznie się przewód sądowy lub w jego trakcie. Jeżeli wniosek o odstąpienie od oskarżenia zostanie złożony w trakcie przewodu sądowego, to zgodę na umorzenie postępowania musi wyrazić osoba oskarżona. Taka zgoda nie jest konieczna, jeżeli odstąpienie od oskarżenia nastąpi przed rozpoczęciem postępowania.